Yatırıma kaynak yoksa finansal kiralama var

20

Yatırım için öz kaynaklarını ya da banka kredisi kullanmak istemeyen işletmelerin tercihi finansal kiralama şirketleri oluyor. Yatırımın yüzde 100’ünün finanse edilmesi nedeniyle son yıllarda rağbet gören finansal kiralama sektörü her yıl büyüyor. 2018 yılının ilk yarı konsolide verilerine göre sektör alacakları yüzde 25,3 artarak, 59 milyar TL seviyesini geçti. Sektörün aktif büyüklüğü ilk yarıyılda yüzde 26, öz kaynakları ise yüzde 10,7 oranında büyüme kaydetti.

İşletmelerin finansal destek argümanlarından finansal kiralamayı, dergimizin bu sayısında “Kapak Konusu” olarak ele aldık. Kısaca yatırım malları edinme sırasında kullanılan orta ve uzun vadeli yatırım kredisi olarak tanımlanabilen finansal kiralama, büyümek veya teknolojisini yenilemek isteyen işletmeler için ideal finans yöntemi. Fabrika ve ofis binaları, imalat, iş ve inşaat makineleri, kara, deniz ve hava taşıtları gibi yatırım mallarının edinilmesinde kullanılan finansal kiralamanın en belirleyici özelliği ise kira süresince malın hukuki mülkiyetinin finansal kiralama şirketinde, her türlü riski ve faydasının kiracı da olması. Sektör Türkiye’de henüz istenen büyüklüğe ulaşmadı. Gelişmiş ülkelerde finansal kiralama sektörünün payının yüzde 25’lerde olmasına karşın Türkiye’de bu rakam halen yüzde 5,5 seviyesinde. Ancak sektör her yıl büyümesini sürdürüyor. 2018 yılının ilk yarı konsolide verilerine göre sektör alacakları yüzde 25,3 artarak, 59 milyar TL seviyesini geçti. Sektörün aktif büyüklüğü ilk yarıyılda yüzde 26, öz kaynakları ise yüzde 10,7 oranında büyüdü. Finansal kiralama pazarı içinde en büyük payı ise gayrimenkul finansal kiralama, “sat-geri kirala” alıyor. Finansal kiralama sektörü ise üretim yapan sektörleri finanse ederek yatırımı ve büyümeyi desteklemek istiyor.

Finansal kiralama, kapasite artırımı, yatırım modernizasyonu, yeni üretim alanına ve enerji tasarrufuna yatırım yapmak, dağıtım kanalını büyütmek isteyen her türlü şahıs ve çok ortaklı şirketler ile serbest meslek mensupları ve çiftçiler tarafından kullanılabilen bir sistem. Bankalarda yaşayabileceğiniz faiz, kur gibi riskler finansal kiralamalarında bulunmadığı gibi kiralanan malın, nakliye, sigorta ve montaj gibi masraflarını da kapsaması mal için yüzde 100 finansman sağlanması anlamına geliyor.

Sistem nasıl işliyor?

Tüm sektörlerde olduğu gibi makine sektörünün de yüzde 5,5 oranında kullandığı finansal kiralama sisteminin ilk adımı, işletme tarafından belirlenen yatırım malının, satıcı firma ile yaptığı ön anlaşma ile atılıyor. Finansman aşamasında, finansal kiralama şirketine değerlendirilmek üzere alınacak mal ile ilgili tüm bilgi ve belgelerle birlikte başvuruluyor. Finansal kiralama şirketinin incelemesinin ardından firmaya teklif iletiliyor, bu aşamada finansal kiralama şirketi gerekli görürse teminat talebinde de bulunabiliyor. Anlaşma sağlandığı takdirde finansal kiralama şirketi ile sözleşme imzalanıyor. Finansal kiralama şirketi gerekli mali analizleri yaparak yatırımcı firmaya teklifte bulunuyor ve gerekli görürse yatırımcı firmadan teminat talep edebiliyor. Yatırımın teşvikli olması durumunda ise anlaşma imzalandıktan sonra Ekonomi Bakanlığı’na başvurularak teşvik belgesi mal listelerinde bulunan mallardan hangilerinin finansal kiralama şirketi tarafından satın alınacağı belirtiliyor. Teşviklerden, malın sahip olması sıfatıyla finansal kiralama şirketi yararlanıyor ancak bunu kiracısına da yansıtıyor. Ardından mal bedeli ve satıcı firmaya ödenerek mal teslim ediliyor. Kiracı konumunda olan işletme sözleşmede belirlenen kirayı ödeyerek malın kullanım hakkını kazanırken, sözleşme sonunda mallar sözleşmede belirtilen sembolik bir bedelle kiracıya devrediliyor. Çok sık olmamakla birlikte malın kiralayana iade edilmesi de yapılabiliyor. Finansal kiralama yurt dışındaki firmalar tarafından da gerçekleştirilebiliyor.

Neden finansal kiralama?

En önemli nedenlerden biri finansal kiralamanın sağladığı olanaklarla projenin yüzde 100’ünün finanse edilebiliyor olması. Çünkü böylece öz kaynaklarınıza dokunmadan yatırım yapabiliyorsunuz. Gelirinize göre esnek kira ödemesi de ayrıca önemli bir nokta. Bu yolla nakit akışını planlayabiliyorsunuz. Eğer teşvik kullandığınız bir yatırım ise teşvikinizi kullanabiliyorsunuz. Kiralama sonunda malı temsili bir bedelle alabildiğiniz gibi, kiralama süresince piyasadaki dalgalanmalardan da etkilenmiyorsunuz.

Finansal kiralama sistemi hangi alanlarda kullanılabilir?

Finansal kiralama, kapasite artırımı, yatırım modernizasyonu, yeni üretim alanına ve enerji tasarrufuna yatırım yapmak, dağıtım kanalını büyütmek isteyen her türlü şahıs ve çok ortaklı şirketler ile serbest meslek mensupları ve çiftçiler tarafından kullanılabilen bir sistem. Bu sistemle, tıbbi cihazlar, bilgisayarlar ve diğer bilgi işlem üniteleri, santrallar ve haberleşme cihazları, enerji tesisleri, kara nakil vasıtaları, hava taşıma araçları, kuru yük gemileri, tanker ve diğer deniz taşıtları, inşaat, matbaa, her türlü tezgâh ve üretim ile tekstil makineleri, komple fabrika, hastane, otel ve büro donanımları, gayrimenkuller ve bilgisayar programları kiralanabilir.

Finansal kiralamada neler teminat olarak gösterilebilir?

Finansal kiralama işlemi sırasında kiralama şirketi firmalardan teminat talebinde bulunabilir. Bu noktada şahsi veya şirket kefaletleri, teminat senedi veya çeki, gayrimenkul ipoteği, işletme veya makine rehini, alacakların temliki, araç rehini, nakit blokaj ve teminat mektubu talep edilebilir.

Sat ve Geri Kirala Nedir?
Finansal kiralamada en yüksek paya sahip olan sat ve geri kirala kısaca; şirketlerin aktiflerindeki binaları finansal kiralama şirketine satıp tekrar kiralanması işlemi olarak açıklanabilir. Bu işlem işletme sermayesi açığı olan şirketler için kullanılan bir yöntem. Şirketler, satış bedelini leasing şirketinden peşin tahsil ederek bilançolarını likit hale getirip, ortaya çıkan fonu işlerine yönlendirebilir. Finansal kiralama şirketine geri ödemelerin uzun vadeye yayılan finansal kira bedelleri olması önemli bir nokta. Ayrıca gayrimenkulün finansal kiralama şirketi tarafından satın alınması sırasında alınacak tapu harcı binde 4.55 olarak uygulanıyor. Gayrimenkul işlemlerinde süre sonunda kiracıya devir sırasında tapu harcı ödenmiyor. Bunun yanında işlemlerde Kurumlar Vergisi ve KDV istisnası bulunuyor.

Finansal kiralamanın avantajları nedir?

Finansal kiralamanın en önemli avantajlarından biri banka kredi sisteminden daha hızlı işlemesi. Ayrıca bankalarda yaşayabileceğiniz faiz, kur gibi riskler finansal kiralamalarında bulunmuyor. Kiralanan malın, nakliye, sigorta ve montaj gibi masraflarını da kapsaması mal için yüzde 100 finansman sağlanması anlamına geliyor. Teminatlar finansal kiralama şirketlerinde bankalara göre çok daha az. Bunun en önemli nedeni, malın mülkiyetinin kiracıda olması. Finansal kiralama kredi olmadığı için bilançolarda yer almıyor ve firmanın borç ve alacak dengesini değiştirmediği için kredibilitesini etkilemiyor. Yani diğer tüm kredi olanaklarından yararlanılmasını sağlar. KDV finansal kiralamanın en önemli bir diğer avantajı. Genel KDV oranı yüzde 18 olmasına rağmen, finansal kiralama sözleşmelerinde oran yüzde 1’dir ve bu firmalara maliyet açısından önemli bir avantaj sağlıyor. Ayrıca finansal kiralamada kredilerde yer alan masraflar bulunmuyor.

Finansal kiralamanın dezavantajları nedir?

Finansal kiralamanın en önemli dezavantajı, mal üzerinde değişiklik yapılmak istenirse, öncelikle finansal kiralama şirketine bildirilerek izin alınması zorunluluğu. Ayrıca finansal kiralama ile alınan mal ipoteğe konu olamıyor. Finansal kiralamanın döviz üzerinden yapılmış ise kur riski bir diğer sorun. Bir diğeri ise kiralanan malın hurda değeri. Mal kiracıya ait olmadığı için bu değerden yoksun kalabiliyor. Bu durumda malın hurda değeri yüksekse, en başında ya da sözleşme bitiminde satın alma yöntemini değerlendirmek avantajlı bir tercih. Malların üzerinde bulunan ve amortismanla orantılı olan yeniden değerleme seçeneğinden şirketler yerine finansal kiralama şirketi yararlanıyor.