Türk makine sektörünün yeni gözde pazarı: Meksika

58

Dünyanın 14’üncü büyük ekonomisine sahip Meksika, 2050 yılında dünyanın 7’nci büyük ekonomisi olmaya aday. 2017-2020 arasında ortalama yıllık yüzde 3,7’lik büyümesi öngörülen Meksika, Türk imalat sektörünün yakından takip ettiği pazarlar içinde yer alıyor.  Son 5 yıl içinde makine sektöründe Meksika’ya ihracat 1,5 kat arttı ve 2017 yılı ihracatı 55 milyon dolar olarak gerçekleşti. 1865 yılında Osmanlı İmparatorluğu döneminde imzalanan “Dostluk ve Ticaret Anlaşması” ile köklü geçmişe sahip ticari ilişkiler her yıl artarak sürerken, Meksika’nın ithalatında takım tezgâhları, tekstil, gıda işleme, iş ve inşaat makineleri başı çekiyor. Bu da makine sektörünün gözünü Meksika’ya çevirmesini sağlıyor. Türk makine sektörü pazardaki gücünü her yıl daha çok gösteriyor.

Meksika dünyanın en eski uygarlıklarına ev sahipliği yapan köklü geçmişin izlerini taşıyan bir ülke. Bugün dünyanın 14’üncü büyük ekonomisine sahip ve gelecek öngörüleri 2050 yılında Meksika’nın dünyanın 7’nci büyük ekonomisi olacağını gösteriyor. 46 ülkeyle Serbest Ticaret Anlaşması bulunan Meksika, ABD ve Kanada gibi dünyanın en büyük pazarlarına yakınlığı ile de dikkatleri üzerine çekiyor.

Makine sektörü yıldızı parlayan bu ülkeyle ilişkilerini her geçen gün artırıyor. Son 5 yılda makine sektörünün Meksika’ya ihracatı 1,5 kat, ithalatı da 1,3 kat artış gösterdi. 2017 yılı ihracat rakamı 55 milyon dolara ulaştı ve 2016’dan 2017’ye ihracat 1,3 kat arttı. 2017 yılında 84 grubu içerisinde Meksika’ya ihracatında yüzde 10,6 ile en fazla paya sahip ürün grubu hava veya vakum pompaları, hava veya diğer gaz kompresörleri, fanlar, aspiratörü olan havalandırmaya mahsus davlumbazlar olurken, onu yüzde 8,9 ile metalleri dövme, çekiçleme, kalıpta dövme, kesme, taslak çıkartma, şatafatlama, karbürleri işlemeye mahsus takım tezgâhları ürün grubu takip etti. 2017 yılında 84 grubu içinde ithalatımızda yüzde 55 ile en fazla payı otomatik bilgi işlem makineleri ve bunlara ait birimler; manyetik veya optik okuyucular, verileri koda dönüştüren ve işleyen makineler oluşturdu.

Meksika’nın makine ihracatı yüzde 15 arttı

Son 5 yılda makine sektöründe Meksika’nın ihracatı yüzde 15 artarken ithalatı da yüzde 10 artış gösterdi. 2016 yılında ihracat 62 milyar dolara ulaştı ve 2017 ihracatı ise 2016’ya göre 1,3 kat artış gösterdi. 2017 yılında 84 grubu içinde Meksika’nın ihracatında yüzde 33,3 en fazla paya sahip ürün grubu otomatik bilgi işlem makineleri ve bunlara ait birimler; manyetik veya optik okuyucular, verileri koda dönüştüren ve işleyen makineler oldu. Bunu yüzde 7,6 paya sahip buzdolapları, dondurucular ve diğer soğutucu ve dondurucu cihazlar ve ısı pompaları ürün grubu takip etti. 2017 yılında 84 grubu içinde Meksika’nın ithalatında en fazla paya yüzde 15,1 ile otomatik bilgi işlem makineleri ve bunlara ait birimler; manyetik veya optik okuyucular, verileri koda dönüştüren ve işleyen makineler en yüksek paya sahip ürün grubu oldu.

Son 5 yılda Meksika’ya genel olarak ihracatımız yüzde 85 artarken ithalatımız da yüzde 23 azaldı. 2017 yılında ihracatımız 441 milyon dolara ulaştı. 2017 yılında Meksika’ya ihracatımızda en fazla paya sahip ürün grubu yüzde 24,5 ile motorlu kara taşıtları, traktörler, bisikletler, motosikletler ve diğer kara taşıtları, bunların aksam, parça ve aksesuarları oldu. Bu ürün grubunu yüzde 12,4 ile kazanlar, makineler, mekanik cihazlar ve aletler, nükleer reaktörler, bunların aksam ve parçaları ürün grubu takip etti. 2017 yılında ithalatımızda en fazla paya yüzde 24,6 ile sahip ürün grubu motorlu kara taşıtları, traktörler, bisikletler, motosikletler ve diğer kara taşıtları, bunların aksam, parça ve aksesuarları olurken, ikinci sırada ise yüzde 18,9 ile elektrikli makine ve cihazlar, ses-kaydetme verme, televizyon görüntü-ses kaydetme-verme cihazları, aksam-parça-aksesuarı ürün grubu yer aldı.

Meksika’nın 2016 ihracatı 374 milyar dolara çıktı

Son 8 yılda Meksika’nın ihracatı yüzde 62,8 artarken ithalatı da yüzde 65,1 artış gösterdi. 2016 yılında ülkenin ihracatı 374 milyar dolara ulaştı. 2016 yılında Meksika’nın ihracatında en fazla paya yüzde 23,6 ile motorlu kara taşıtları, traktörler, bisikletler, motosikletler ve diğer kara taşıtları, bunların aksam, parça ve aksesuarları ürün grubu sahip olurken, ikinci sırada yüzde 20,5 ile elektrikli makine ve cihazlar, ses-kaydetme verme, televizyon görüntü-ses kaydetme-verme cihazları, aksam-parça-aksesuarı yer aldı. Üçüncü sırada da yüzde 16,5 ile kazanlar, makine, mekanik cihazlar ve aletler, nükleer reaktörler, bunların aksam ve parçaları ürün grubu yer aldı. 2016 yılında Meksika’nın ithalatında yüzde 21,8 ile en fazla paya sahip ürün grubu elektrikli makine ve cihazlar, ses-kaydetme verme, televizyon görüntü-ses kaydetme-verme cihazları, aksam-parça-aksesuarı oldu. İkinci sırada en fazla paya sahip ürün grubu ise yüzde 17,3 ile kazanlar, makineler, mekanik cihazlar ve aletler, nükleer reaktörler, bunların aksam ve parçaları oldu.

Türkiye-Meksika STA anlaşması için çalışmalar sürüyor

Meksika ticaretinin yüzde 90’ından fazlasını Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzaladığı 46 ülkeyle yürütüyor. Meksika’nın dış ticaretini çeşitlendirme çabaları arasında, Pasifik İttifakı ve Pasifik Okyanusu’na kıyısı olan 12 ülke arasında imzalanan Trans-Pasifik Ortaklığı (TPP) yer aldı. 2016 yılında, Meksika’nın Kolombiya, Şili ve Peru ile birlikte kurduğu Pasifik İttifakı’nın dört üyesi arasında gümrük tarifelerinin yüzde 92’si kaldırıldı. Meksika ayrıca, 2012 yılından bu yana sürdürülen Hizmet Ticareti Anlaşması (TiSA) müzakerelerine katılan 23 ülkeden biri oldu. Meksika Hükümeti, 2018 yılı içinde ABD ve Kanada ile sürdürülen Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşmasının (NAFTA) güncellenmesine yönelik müzakerelerin yanı sıra AB, Brezilya ve Arjantin’le devam eden STA görüşmelerinin de sonuçlandırılmasını hedefliyor. Türkiye, Meksika ile Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzalanması konusunda sık sık adım attı. Bu anlaşmanın imzalanması Türkiye açısından sadece Meksika’ya değil, Kuzey Amerika’ya ve Meksika’nın STA anlaşması bulunan ülkelerin pazarlarına ulaşma şansı vermesi açısından önem taşıyor. Meksika açısından ise bu anlaşma Türkiye üzerinden Orta Doğu, Asya ve Afrika’ya açılma imkânı sağlayacak.

İhracat potansiyeli olan başlıca sektörler

Meksika’nın ithalatında önemli paya sahip ve Türkiye’nin ihracatında potansiyeli olan sanayi sektörleri-ürünleri arasında; otomotiv yan sanayi, takım tezgâhları, tekstil makineleri, gıda işleme makineleri, müteahhitlik hizmetleri, iş ve inşaat makineleri ve inşaat malzemeleri başı çekiyor. Tekstil, turizm, madencilik, yenilenebilir enerji (özellikle güneş enerjisi), çevre teknolojileri, tarıma dayalı sanayi, tarım makineleri, gübre, ambalaj malzemeleri ve ekipmanları, sağlık, havacılık ve uzay sanayi, bilgi teknolojileri ve TV dizileri gibi sektörlerde de iki ülke arasında iş birliği imkanları mevcut. Gemi ve deniz vasıtalarının inşaası, mevcut gemilerin havuzlanması, bakım ve onarımlarının yapılması, çelik konstrüksiyon işleri ve gemi dizel motorlarının imalatı konularında söz konusu ülke ile iş birliği yapılmasının, gemi inşa sanayimize pazar temini bakımından yararlı olacağı düşünülüyor.

İki ülke arasındaki  başlıca sorunlar

Meksika’nın AB ile imzaladığı Serbest Ticaret Anlaşması (STA) Temmuz 2000’den bu yana yürürlükte. Ancak Türkiye ile Meksika arasında hali hazırda STA bulunmaması nedeniyle Meksika’ya yapılan ihracatta vergi yükü Avrupalı ülkelere nispeten yüksek. Bu nedenle, daha önceden Türkiye ile çalışan bazı Meksikalı firmalar yüksek vergi yükünden kurtulmak için tedarik kaynaklarını AB ülkelerine kaydırdı. NAFTA’ya üye diğer ülkeler olan ABD ve Kanada ürünlerinin pazara tercihli gümrük tarifeleri ile girmesi de Türk ürünlerinin söz konusu pazarda rekabet avantajı kazanmasının önündeki en büyük engellerden biri. Meksika ile Türkiye’nin ürün yelpazesinin benzerlik göstermesi, bu ülkeye ihracatımızda ürün çeşitliliğinin artırılmasını kısıtlamakta. İki ülke arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerin artırılarak yeni iş birliği imkanlarının yaratılması ve ticarete konu olan malların çeşitlendirilmesi için fuarlara katılım ve ticari heyetler yoluyla Türk ürünlerinin bu pazarda yoğun bir şekilde tanıtılması gerekli. Meksikalıların ülkemize gösterdiği yoğun ilgiye rağmen pazarda Türk malı imajı yaratılamadı. Coğrafi uzaklık nedeniyle karşılıklı ziyaretlerin güçlüğü ve uyuşturucu kaçakçılığı ile mücadele önlemleri nedeniyle Meksika’da gümrük prosedürlerinin uzun sürmesi ise pazara girişte diğer engeller.

Eğitimli iş gücü sayısı artıyor

Dünyanın en fazla nüfusa sahip 12’nci ülkesi olan Meksika’da, nüfus artış hızı yüzde 1.1 olarak gerçekleşiyor. Yaklaşık 122 milyonluk nüfusun yaş ortalaması 27,6. Nüfusun yüzde 60’ı 30 yaşın altında. Nüfusun yüzde 97,2’sinin İspanyolca konuştuğu ülkede okur-yazarlık oranı yaklaşık yüzde 95,1. Gıda açısından nüfusun yüzde 18’i, varlıklar açısından ise yüzde 52,3’ü yoksulluk sınırının altında yaşayan Meksika’da gelir dağılımı son yıllarda iyileşmekle birlikte hala adaletsiz ve nüfusun yüzde 10’luk bir kesimi zengin olup, yüzde 40’ı orta sınıftan oluşuyor. Meksika nüfusunun yüzde 79,2’si kentli ve Mexico City, dünyanın en kalabalık şehirlerinden biri. Daha iyi yaşam koşullarına kavuşmak için kuzeyde yer alan “maquiladora” adındaki sanayi bölgelerine ve Cancun ve Acapulca gibi turizm bölgelerine yoğun göç yaşanıyor. “Maquiladora” sisteminde hammaddeler vergi ödenmeden Meksika’ya ihraç ediliyor bu fabrikalarda işlem gördükten sonra üretimin katma değeri kadar bir gümrük vergisi karşılığında ABD’ye ithal ediliyor. Hammaddelerin 18 ay içinde işlenip ithal edilmesi gerekirken, üretim faktörleri üretimde kullanılmaları koşuluyla sınırsız biçimde ihraç edilen ülkede kalabiliyor. Maquiladoralarda üretilen mallar Meksika’da serbest dolaşıma sokulmak istenirse yüzde 10’luk katma değer vergisine tabi oluyorlar. Meksika’da montaj ve imalat sanayinde işgücü maliyetleri Çin’den yalnızca yüzde 15 fazla, 5 yıl içinde Çin’de ücretlerin Meksika’yı aşacağı tahmin edilmekte. Meksika’nın bazı bölgelerinde yetenekli işgücü ve teknik personel bulmakta bazı sıkıntılar yaşanıyor ise de son yıllarda ülke genelinde eğitimli işgücü de hızla arttı. Meksika’da sendikalaşma oranının oldukça yüksek ve sendikalar oldukça etkin.

Ekonomide geleceğe yönelik beklentiler

Enerji sektöründe gerçekleştirilen reformlar sonrası petrol fiyatlarının ve üretiminin (ve dolayısıyla sınai faaliyetlerin) azalması ve kamu harcamalarının (dolayısıyla inşaat faaliyetlerinin) azalmasıyla 2014 yılında yalnızca yüzde 2,1 büyüyen Meksika ekonomisinin 2017-2020 yılları arasında ortalama yüzde 3,7 oranında büyüyeceği tahmin ediliyor. Meksika ekonomisini güçlendirmeye yönelik telekomünikasyon, enerji ve maliye alanlarında gerçekleştirilen reformların uygulanması ile rekabetin, üretimdeki verimliliğin ve yabancı yatırımların artması, dış talepteki büyüme, orta gelir sınıfının genişlemesi (toplam nüfusun yüzde 40’ını oluşturuyor.) ile artan iç talebin orta vadeli büyümeye pozitif katkı yapması bekleniyor. ABD otomotiv firmaları sektörlerindeki olumlu gelişmeler sonucunda üretimlerinin bir kısmını maliyet avantajı sağlayan Meksika’ya kaydırdı. Ayrıca ABD’ye ihracat yapmak isteyen Çinli firmalar daha düşük taşıma ve üretim maliyetleri nedeniyle Meksika’da üretim yapmaya başladı. Tüm bu gelişmelerle Meksika’nın orta vadede göstergelerinin olumlu olması beklentisi arttı.

Yüzölçümüyle Güney Amerika’nın 3. büyük ülkesi

Yüzölçümü bakımından Güney Amerika’da, Brezilya ve Arjantin’in ardından üçüncü büyük ülkesi olan Meksika, Güney Amerika’yı Kuzey Amerika’ya, Pasifik Okyanusu’nu ise Meksika Körfezi’ne bağlıyor. ABD ile 3 bin 141 km, Belize ile 250 km ve Guatemala ile 962 km sınıra sahip olan Meksika’dan, ABD’ye Baja California, Sonora, Chihuahua, Coahuila, NuevoLeón ve Tamaulipas’taki 52 sınır noktasından geçiş yapılabiliyor. Kıyı uzunluğu toplam 9 bin 330 km olan Meksika, yüksek dağların, alçak sahil düzlüklerinin, yüksek platoların ve çöllerin yer aldığı zengin bir topoğrafik yapıya sahiptir. Ülke topraklarının yüzde 12’si ekilebilir topraklardan, yüzde 1,4’ü ise düzenli hasat sağlanan alanlardan oluşuyor.

İki ülke arasındaki anlaşma ve protokoller

1927 yılında Türkiye ile Meksika arasında imzalanan Dostluk Anlaşması’nın 1928 yılında yürürlüğe girişiyle kurulan diplomatik ilişkiler gelişerek sürüyor. İki ülke arasında 28.09.1998 tarihinde imzalanan Ticaret ve Ekonomik İş birliği Anlaşması 20.12.1998 tarihinde onaylandı. Türkiye-Meksika Karma Ekonomik Komitesi (KEK) 1. Dönem Toplantısı ise 9 Temmuz 2001 tarihinde Mexico City’de yapıldı. 3-6 Ekim 2012 tarihlerinde ise Meksika’da ilk kez “Türk İhraç Ürünleri Fuarı” gerçekleştirildi. Meksika Devlet BaşkanıEnriquePeñaNieto’nun, 16-17 Aralık 2013 tarihlerinde ülkemize gerçekleştirdiği ziyaret son derece etkili oldu. Türkiye ile Meksika arasında Cumhurbaşkanı seviyesinde ilk ziyaret olma özelliğini taşıyan söz konusu ziyarette iki ülke arasında Serbest Ticaret Anlaşması imzalamak üzere müzakerelerin başlatılmasına ilişkin çerçeve belgesi imzalandı. Ziyarette iki ülke arasında çifte vergilendirmenin önlenmesi, yatırımların karşılıklı teşviki ve korunması, gümrük iş birliği, hava ulaştırma, terörizmle mücadele ve uyuşturucu ticaretiyle mücadele anlaşmalarının yanı sıra; iki ülke ilişkilerini geliştirmeyi amaçlayan “Türkiye-Meksika 21. Yüzyıl İçin Stratejik İş birliği ve Ortaklık Çerçevesi”ne imza atıldı.

Petrol önemli gelir kaynağı

Dünyanın 10’uncu büyük petrol üreticisi olan Meksika’da petrol sektörü ülkenin ihracat gelirlerinin yüzde 15’ini, hükümet gelirlerinin de yüzde 40’ını oluşturuyor. Meksika’nın diğer önemli ihraç ürünlerini ise kara taşıtları, makineler, mobilya ürünleri, gümüş ve diğer kıymetli metaller, avokado, limon, karpuz, ceviz, çilek, kahve ve pamuk olarak sıralayabiliriz.  En önemli ticaret ortakları ABD, Çin Halk Cumhuriyeti, Japonya, Kanada ve Almanya olan Meksika, ihracatının yüzde 80’inden fazlasını ABD’ye gerçekleştiriyor. Öte yandan 37 milyon Meksika asıllı kişinin ABD’de yaşadığı tahmin edilirken, yurtdışında çalışan Meksikalıların ailelerine gönderdikleri işçi dövizleri, önemli gelir kaynaklarından birini oluşturuyor. Öyle ki işçi dövizleri rakamının 2016 yılında 26,96 milyar ABD doları olarak gerçekleşmesi, bu gelirin büyüklüğünü gösteriyor.