Değirmen sektörü ihracatla büyüyor

29

İhracatın ithalatı karşılama oranı yüksek olan değirmen makineleri sektörü, 2017 yılında 265 milyon dolar ihracat gerçekleştirdi. Afrika, Türki Cumhuriyetler ve Avrupa ülkeleri ihracatta başı çekerken, sektör üretimi ağırlıklı olarak Çorum, Gaziantep ve Konya’da yoğunlaşıyor.

Değirmen makineleri sektörünü, dergimizin “Alt Sektörlere Bakış” bölümünde ele alacağız. Ağırlıklı olarak Çorum, Gaziantep ve Konya’da toplanan, yaklaşık 5 bin kişiye iş imkânı sağlayan önemli sektör, 2017 yılında 265 milyon dolar ihracat gerçekleştirdi. Sektörün en önemli özelliği ise ihracatının tüm kalemlerde ithalatını fazlasıyla karşılıyor ve cari açığa etkisi bulunmuyor. Makina İmalatçıları Birliği de hızlı gelişim gösteren değirmen makineleri sektörünün gelişimi için çalışmalarını sürdürüyor. Bu çalışmalardan ilki ve en önemlisi, Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü nezdinde İthalatta İlave Gümrük Vergisi getirilmesi için yürütülen çalışmalar. Bir diğer önemli çalışma ise sektörün tamamını inceleyerek, eksiklik ve riskleri belirlemek için 2013-2017 yılları arasını kapsayan rapor.

İhracatın ithalatı karşılama oranı yüksek

Sektör ihracatı 2016 yılında bir önceki yıla göre düşüş göstererek 212 milyon 350 bin dolar olan ihracat, 2017 yılında artarak 265 bin 73 bin dolar seviyesine yükseldi. 2016 yılında 26 milyon dolar seviyesinde olan ithalat ise 2017 yılında artarak 35 milyon dolar olarak gerçekleşti. Üretim konusunda en önemli göstergelerden biri olan ithalatın, ihracatı karşılama oranı değirmen makineleri sektöründe oldukça yüksek. Bu sektörün bağımsız yapısını, büyüklüğünü ve dış ticaret üzerindeki etkisini gösteriyor. En son 2015 yılında tohumların, hububatın veya kuru baklagillerin temizlenmesine, tasnif edilmesine veya ayıklanmasına mahsus makine ve cihazlar kaleminde yüzde 90,5 karşılama oranı ile ihracatı ithalatından daha az görünen sektörün, 2016 yılından sonra ihracatı tüm kalemlerdeki ithalatını fazlasıyla karşılıyor.

GTİP numaralarına göre sektörün ihracatı

  • GTİP numarası 8437.10.00.00 olan “tohumların, hububatın veya kuru baklagillerin temizlenmesine tasnif edilmesine veya ayıklanmasına mahsus makine ve cihazlar” ihracatı 30 milyon dolar civarında seyrediyor. İhracatın ağırlığını Özbekistan, Azerbaycan, Bulgaristan, Mısır, Cezayir gibi sürekli ticaretimizin olduğu ülkeler oluştururken, bugüne kadar ihracatımız olmayan Kanada ve Estonya gibi ülkelerin de tercihlerinde yer almamız bir diğer önemli başarı. Afrika kıtası ihracatımızda önemli bir yer tutarken, Avrupa Birliği ülkeleri de ihracatımızda sürekli yer alıyor. İthalatta Çin Halk Cumhuriyeti’nin son yıl ilk sıraya çıktığı söylenebilir. 2013’ten günümüze, İngiltere menşeli ürünlerin ithalinin Çin’e doğru doğru kayarken; Çin Halk Cumhuriyeti’nin ucuz iş gücü ile Türkiye pazarından daha fazla yer almaya başlamasının önüne geçilmesi çabaları sürüyor.

 

  • GTİP 8437.80.00.10.11 hububatın öğütülmesine ve işlenmesine mahsus makine ve cihazlar ihracatı ise 170 milyon dolara yakın. İhracatta Afrika kıtasının ağırlığı ise dikkat çekici. 20 milyon dolara yaklaşan Cezayir başta olmak üzere Kenya, Mısır, Sudan, Kongo önemli ihraç noktaları. İthalatta ise ağırlık Avrupa ülkeleri olmakla birlikte 1 ila 4 milyon dolar arasında salınım gösterirken 2017 yılında 3 kat artış göstermesi dikkatle incelenmesi gereken noktalardan biri.

 

  • GTİP 8437.80.00.10.12 kuru baklagillerin öğütülmesi ve işlenmesi için makine ve cihazlar ihracatı 2013 ve 2014 yıllarında 10 ve 20 milyon dolar seviyesindeyken 2015 yılında milyon dolar seviyesine indi. 2017 yılında ise 473 bin dolar seviyesine kadar geriledi. İhracattaki bu değişimin nedenleri dikkatli şekilde incelenmeli. İthalatta da benzer biçimde bir durum söz konusu. 2013 yılında 327 bin dolar seviyesinde olan ithalat 2017 yılında 7 bin 300 dolara indi.

 

  • GTİP 8437.80.00.10.19 değirmencilikle kullanılan diğer öğütücü makine ve cihazlar ihracatında ise en büyük pazar yine Afrika kıtası olarak karşımıza çıkıyor. Kuzey Afrika başta olmak üzere tüm Afrika ülkeleri, Türki Cumhuriyetler ile Avrupa, ABD ve Kanada önemli ihraç noktaları. İhracatımız 2017 yılında 21 milyon dolar seviyesine ulaştı. İthalatımız ise ihracatımızın çok altında seyrediyor. 2013 yılında 4 milyon 500 bin dolar seviyesinde olan ithalatımız, 2017 yılında 380 bin dolar seviyesine geriledi.

 

  • GTİP 8437.80.00.90.00 değirmencilikte kullanılan diğer makine ve cihazlar ihracatında da Türki Cumhuriyetler, Afrika’nın tamamı ve Avrupa en büyük iş ortaklarımız. 2017 ihracat rakamı 12 milyon dolar olan değirmencilikte kullanılan diğer makine ve cihazlar ithalatımız ise süreklilik arz etmeyen bir görünüm sergiliyor. 2016 yılında 5 milyon dolar seviyesinde olan ithalatımız 2017 yılında 1,150 bin dolar seviyesine geriledi.

 

  • GTİP 8437.90.00.90.00 tohumların, hububatın veya kuru baklagillerin temizlenmesine, ağırlığı ve büyüklüklerine göre tasnif edilmesine veya ayıklanmasına mahsus makine ve cihazlara ait olan aksam ve parçalar ihracatı ise 6,5 milyon dolan seviyesinde. İhracatta yine başı Afrika ülkeleri çekiyor. 1,2 milyon dolar seviyesinde olan ithalatımızda ise ilk 6 sırada Avrupa ülkesi ve ABD yer alıyor.

 

  • GTİP 8437.90 00.90.11 Vals topları ihracatında ise Türkiye son 5 yılda azalan bir tablo çiziyor. En önemli ortaklarından ABD ve Almanya gibi ülkelerle ticaret son yıllarda azalması sektörün üzerinde dikkatle değerlendirmesi gereken konu. Bunun yanında Meksika ve Şili’ye kadar ihracat yapabilen sektörün 2017 yılı ihracatı 4,5 milyon dolar seviyesinde. İthalatı ise 2017 yılında 13 bin dolar civarında gerçekleşti.

 

  • GTİP 8437.90.00.90.19 diğer aksam ve parçalar ihracatında da en önemli müşteriler değirmen konusunda iş yaptığımız ülkeler. 2016 yılında yaşanan iç sıkıntılar nedeniyle sekteye uğrasa da sektör 2017 yılında hızla toparlanma sürecine girdi ve 2016 yılında 13 milyon dolar seviyesinde olan ihracat 2017 yılında 20 milyon dolar seviyelerine yükseldi.